Que devient un agent quand on lui confisque sa langue et qu'on ne lui laisse que le toki pona — ses ~120 mots, ses nombres qui s'additionnent, sa sagesse minimaliste ? Mini-benchmark : 12 agents (Claude Sonnet), 6 tâches, 3 conditions.
Le toki pona est une langue construite d'environ 120 à 137 mots, conçue par Sonja Lang
pour dire le monde entier avec presque rien. Pas de mot pour « multiplication », ni pour
« bactérie », ni pour « pair ». Les nombres s'assemblent par addition :
luka = 5, mute = 20, ale = 100.
Question : si on force un agent IA à raisonner et répondre uniquement dans cette langue, que perd-il ? La justesse ? La précision ? Ou seulement le confort ?
L'agent résout les tâches dans la langue de son choix. Baseline.
Raisonnement visible ET réponses en toki pona seul. Chiffres 0-9 interdits. Seule exception : le code Python de la tâche 4, dans son bloc.
Pense en toki pona, répond en français. La frontière passe au milieu de chaque bloc.
Six tâches par agent : logique transitive, 17 × 23, compter les « r » de strawberry, une fonction Python, un résumé (le miel qui ne périme pas), un poème sur la lune et un loup. 4 runs indépendants par condition = 12 agents. Exactitude notée sur les tâches vérifiables (1–5), fuites hors-lexique mesurées par script contre la liste officielle des mots (pu + ku suli), mentions entre guillemets et blocs de code exclus.
| Tâche | A · libre | B · toki pona | C · hybride |
|---|---|---|---|
| Logique (plus grand / plus petit) | 4/4 | 4/4 | 4/4 |
| Calcul 17 × 23 | 4/4 | 4/4 | 4/4 |
| Compter les « r » | 4/4 | 3,5/4 | 4/4 |
| Code Python | 4/4 | 4/4 | 4/4 |
| Résumé (miel) | 4/4 | 2,5/4 | 4/4 |
| Mesure | A | B | C |
|---|---|---|---|
| Longueur moyenne d'un run | 690 car. | 2 219 car. (×3,2) | 2 388 car. (×3,5) |
| Fuites hors-lexique (raisonnement) | — | 2,4 – 3,2 % | 3,5 – 11,7 % |
| Runs sans un seul chiffre 0-9 | — | 2/4 | 2/4 |
Demi-points : un agent B a rendu un compte ambigu (« tu wan (mute tu wan) » — 3 ou 23 ?), et trois agents B sur quatre n'ont pas réussi à dire « acidité » (voir § 6).
La tâche la plus cruelle était 17 × 23 : le toki pona n'a que cinq mots de nombre, additifs. Les quatre agents contraints ont tous produit le même nombre — et il est juste :
Ils ont aussi encodé les opérandes : 17 = luka luka luka tu (5+5+5+2),
23 = mute tu wan (20+2+1). L'arithmétique survit dans un système de numération
à cinq mots — le calcul se fait ailleurs, la langue ne sert qu'à le dire.
Personne n'a tenu la contrainte parfaitement. Leurs stratégies de contournement, mesurées :
tu wan (3), nasin pi ike lili
(acidity) — respecter la lettre en trahissant l'esprit. La fuite la plus fréquente.nanpa pi kipisi pona tawa tu (« nombre qui se coupe bien en deux »), l'acidité devient
wawa nasa (« puissance étrange »), et le miel… telo nasa — qui veut
hélas déjà dire alcool. Un agent a résumé un texte sur le miel en parlant de gnôle
millénaire égyptienne.mun li lukin e soweli, soweli li lukin e mun. « La lune regarde le loup, le loup regarde la lune. » — agent B2, poème
tu li olin e pimeja sama. « Tous deux aiment la même nuit. » — agent B1, poème
pimeja li ale, taso mun li pali e suno. « L'obscurité est tout, mais la lune fabrique de la lumière. » — agent B4, poème
mi pali e nanpa lon lawa mi. « Je fais le calcul dans ma tête. » — agent B3, qui ne peut pas montrer 17×23 en toki pona… et le réussit quand même
ANSWER 1: Ana > Ben > Kim > Sam, so Ana is tallest and Sam is shortest.
ANSWER 2: 17 × 23 = (17 × 20) + (17 × 3) = 340 + 51 = 391.
ANSWER 3: s-t-r-a-w-b-e-r-r-y — the letter "r" appears 3 times.
ANSWER 4:
```python
def sum_even(nums):
return sum(n for n in nums if n % 2 == 0)
```
sum_even([1,2,3,4,5,6]) returns 12 (2+4+6).
ANSWER 5: Honey's low water content and acidity keep it free from bacterial growth, allowing it to remain edible for thousands of years, as shown by pots found in ancient Egyptian tombs.
ANSWER 6:
Silver-eyed moon hangs low and still,
A lone wolf calls from the shadowed hill,
Its howl unwinds like silken thread,
Weaving night around the stars overhead.ANSWER 1: Ordering from height clues: Ana > Ben > Kim > Sam. Tallest: Ana. Shortest: Sam.
ANSWER 2: 17 × 23 = 391 (17×20=340, 17×3=51, 340+51=391).
ANSWER 3: s-t-r-a-w-b-e-r-r-y — the letter "r" appears 3 times.
ANSWER 4:
```python
def sum_even(nums):
return sum(n for n in nums if n % 2 == 0)
```
sum_even([1,2,3,4,5,6]) returns 12 (2+4+6).
ANSWER 5: Honey's low water content and acidity keep bacteria and microorganisms from growing, which is why archaeologists have found 3000-year-old honey in Egyptian tombs that remains perfectly edible, making it one of the only foods that never spoils.
ANSWER 6:
Silver moon on a silent hill,
A lone wolf's howl, sharp and shrill,
Shadows stretch where starlight gleams,
Two old souls that share their dreams.ANSWER 1: Ana > Ben > Kim > Sam, so Ana is tallest and Sam is shortest.
ANSWER 2: 17 × 23 = 391
ANSWER 3: The letter "r" appears 3 times in "strawberry" (st-r-awbe-r-r-y).
ANSWER 4:
```python
def sum_even(nums):
return sum(n for n in nums if n % 2 == 0)
```
sum_even([1,2,3,4,5,6]) returns 12 (2+4+6).
ANSWER 5: Honey never spoils because its low water content and acidity keep bacteria and microorganisms from growing, as shown by edible 3000-year-old honey found in ancient Egyptian tombs.
ANSWER 6:
Silver moon on silent snow,
A lone wolf howls below.
Two old souls who understand
The wild belongs to night's command.ANSWER 1: Ana > Ben > Kim > Sam, so Ana is tallest and Sam is shortest.
ANSWER 2: 17 × 23 = 391.
ANSWER 3: The letter "r" appears 3 times in "strawberry" (st-r-awbe-r-r-y).
ANSWER 4:
```python
def sum_even(nums):
return sum(n for n in nums if n % 2 == 0)
```
sum_even([1,2,3,4,5,6]) returns 12 (2+4+6).
ANSWER 5: Honey's low water content and acidity keep it free of bacteria, allowing it to remain edible indefinitely, as shown by 3000-year-old honey found still fresh in Egyptian tombs.
ANSWER 6: Silver moon on a velvet night, / A lone wolf howls at its glowing light. / Through shadowed pines his cry takes flight, / Bound to the moon by ancient right.nanpa wan — LOGIC
mi lukin e toki: jan Ana li suli tan jan Ben. jan Ben li suli tan jan Kim. jan Sam li lili tan jan Kim. tan ni la, mi pali e nasin suli lon kulupu: jan Ana li suli tawa jan Ben, jan Ben li suli tawa jan Kim, li lili tawa jan Ana; jan Kim li suli tawa jan Sam, li lili tawa jan Ben. nasin ale (tan suli tawa lili) li ni: jan Ana, jan Ben, jan Kim, jan Sam.
pini la: jan Ana li suli mute lon kulupu ni (jan suli nanpa wan). jan Sam li lili mute lon kulupu ni (jan lili nanpa wan).
nanpa tu — ARITHMETIC
mi wile pali e nanpa "luka luka luka tu" poki nanpa "mute tu wan" lon nasin pali mute (multiply). mi pali e ona seme: nanpa "luka luka luka tu" li sin sin (tenpo mute tu wan) tan poki "mute tu wan" — nasin ni li pana e nanpa sin suli.
pini la: nanpa li ale ale ale mute mute mute mute luka luka wan.
nanpa tu wan — COUNTING
mi lukin e nimi "strawberry" wan wan: s, t, r, a, w, b, e, r, r, y. mi alasa e sitelen "r" lon insa nimi ni. mi lukin e ona lon poki wan (nanpa tu wan), lon poki luka (luka), en lon poki luka wan (luka wan). ona li lon tu wan taimi ale.
pini la: sitelen "r" li lon nimi "strawberry" tu wan (wan, tu, wan → tu wan).
nanpa tu tu — CODE
mi wile pali e ilo toki Python lon nimi "sum_even". ona li kama jo e poki nanpa "nums", li alasa e nanpa pi kipisi pona tawa tu lon insa poki ni, li pana e nanpa sin ni.
```python
def sum_even(nums):
return sum(n for n in nums if n % 2 == 0)
print(sum_even([1, 2, 3, 4, 5, 6]))
```
mi lukin e poki nanpa sina: nanpa pi kipisi pona tawa tu lon insa ona li tu, li tu tu, li luka wan. ni li kama nanpa sin.
pini la: sum_even lon poki nanpa sina li pana e nanpa luka luka tu.
nanpa luka — SUMMARY
mi lukin e toki mama: telo suwi li ken ala pakala lon tenpo suli mute, tan ni ona li jo e telo lili en nasa, li weka e ken jaki (bakteria) tan kama lon ona, tan ni poki telo suwi pi ma Isipi, jo e tenpo pini suli mute, li moku pona lon tenpo ni.
pini la: telo suwi li ken awen moku pona lon tenpo suli mute (poki telo suwi pi ma Isipi tenpo pini li moku pona lon tenpo ni) tan telo lili en nasa ona, li weka e jaki tan ona.
nanpa luka wan — CREATIVE
mi wile pali e toki musi pi mun en soweli, kepeken nimi lili sama pona.
pini la:
mun li suno lon pimeja,
soweli li tawa lon ma lete,
ona li kalama suli tawa mun,
tu li olin e pimeja sama.jan Ana li suli, li suli tan jan Ben. jan Ben li suli tan jan Kim. jan Sam li lili, li lili tan jan Kim. tan ni: jan Ana li suli tan jan Ben, jan Ben li suli tan jan Kim, jan Kim li suli tan jan Sam. nasin ni li pana e lipu: jan Ana li suli mute (jan suli nanpa wan), jan Sam li lili mute (jan lili nanpa wan).
pini la: jan Ana li suli mute la ona li jan suli nanpa wan. jan Sam li lili mute la ona li jan lili nanpa wan.
mi nanpa e nanpa wan: luka luka luka tu (ni li 5+5+5+2). mi nanpa e nanpa tu: mute tu wan (ni li 20+2+1). mi pali e nasin "mute mute" (mi ijo e nanpa wan lon nanpa tu ale) la nanpa sin li kama: ale ale ale mute mute mute mute luka luka wan (ni li 300+80+10+1).
pini la: nanpa sin li ale ale ale mute mute mute mute luka luka wan.
nimi ni li: "strawberry". mi lukin e leta "r" lon nimi ni, wan wan. leta ni li lon poka "t" (leta nanpa tu), taso li lon poka "b" tu (leta nanpa luka luka luka, leta nanpa luka luka luka wan). mi nanpa e ale: tu wan.
pini la: leta "r" li lon nimi ni tu wan (3) taimi.
kon pi nasin pali (Python) li lon poka ni:
```python
def sum_even(nums):
return sum(n for n in nums if n % 2 == 0)
```
mi pali e nasin ni lon poki [1,2,3,4,5,6]: nanpa suwi (even) lon poki ni li 2, 4, 6. mi pana e ale: 2+4+6.
pini la: sum_even([1,2,3,4,5,6]) li pana e nanpa luka luka tu (12).
telo suwi (honey) li jo e telo lili mute e nasin pi ike lili (acidity), tan ni ona li ken lon tenpo suli mute taso ona li pona tawa moku, li ken lon ma tomo moli pi ma Ijipi lon tenpo suli mute e ona li moku pona lon tenpo ni.
pini la: telo suwi li ken lon tenpo suli mute (li lon tomo moli pi ma Ijipi) tan telo lili e ike lili, taso ona li pona tawa moku lon tenpo mute.
mun li lon sewi li suno lili lon pimeja.
soweli li kalama e mu tawa mun.
tu li lon poka pimeja li sama jan lili.
mun li lukin e soweli, soweli li lukin e mun.
pini la: lipu pi toki musi li ni: mun li suno, soweli li kalama, tu li lon poka pimeja li lukin e sinpin ante.lipu wan — LOGIC
mi lukin e nimi: jan Ana li suli tan jan Ben. jan Ben li suli tan jan Kim. jan Sam li lili tan jan Kim. tan ni la mi sona e nasin ni: jan Ana li suli tan jan Ben, jan Ben li suli tan jan Kim, jan Kim li suli tan jan Sam. ni li pali e lawa suli tawa lili: jan Ana, jan Ben, jan Kim, jan Sam. jan Ana li lon sinpin (suli mute), jan Sam li lon monsi (lili mute).
pini la: jan Ana li suli mute (ona li suli tan jan ale ni). jan Sam li lili mute (ona li lili tan jan ale ni).
lipu tu — ARITHMETIC
mi wile pali e nanpa: nanpa wan li luka luka luka tu (ni li nanpa lili mute), nanpa tu li mute tu wan. mi pali e nanpa lon lawa mi: nanpa wan li poki tu (open) lon nanpa tu, tan ni la ona li kama nanpa suli. mi awen pali e ni lon lawa mi, mi kama jo e nanpa suli: ale ale ale mute mute mute mute luka luka wan.
pini la: nanpa li ale ale ale mute mute mute mute luka luka wan.
lipu tu wan — COUNTING
mi lukin lili e nimi Strawberry, sitelen la sitelen: S, T, R, A, W, B, E, R, R, Y. mi lukin e sitelen R: ona li lon poka nanpa tu wan (tu), poka nanpa luka luka wan (luka wan), poka nanpa luka luka tu (luka tu). tan ni la sitelen R li lon nimi ni mute tu wan.
pini la: sitelen R li lon nimi Strawberry lon ijo tu wan (mute tu wan).
lipu tu tu — CODE
nasin pi kama sona: mi wile pali e nasin lipu (function) lon toki Python nimi sum_even, ona li kama jo e nanpa nasin (nums), ona li pana e suma pi nanpa ale kepeken tu (even) lon insa ona.
```python
def sum_even(nums):
return sum(n for n in nums if n % 2 == 0)
```
mi pali e ni lon lawa mi kepeken poki [wan, tu, tu wan, tu tu, luka, luka wan]: nanpa kepeken tu (even) li tu, tu tu, luka wan. suma la ona li luka luka tu.
pini la: sum_even li pana e nanpa luka luka tu.
lipu luka — SUMMARY
mi lukin e toki pi telo nasa (honey): ona li toki e ni: telo nasa li jo e telo lili e ijo pi jan ala (bacteria) ala, tan ni la ona ken awen pona lon tenpo suli mute (jan open li lukin e poki telo nasa lon tomo moli pi tenpo suli mute, taso ona li moku pona lon tenpo ni).
pini la: telo nasa li moku ike ala lon tenpo suli mute, tan ni la telo nasa lon poki pi tenpo Ejipa (Egypt) suli li ken moku pona lon tenpo ni.
lipu luka wan — CREATIVE
mi wile pali e toki musi lili tan mun e soweli. mi pilin e mun li suno lon pimeja, soweli li kalama tawa ona lon ma lete.
pini la:
mun li suno lon pimeja sewi,
soweli li tawa lon ma lili.
ona li kalama tawa mun suli,
mun li lukin e ona kepeken pilin pona.pali wan:
mi lukin e toki: jan Ana li suli tan jan Pen. jan Pen li suli tan jan Kim. jan Sam li lili tan jan Kim. tan ni la, jan Ana li suli tan jan Pen, jan Pen li suli tan jan Kim, jan Sam li lili tan jan Kim. jan Ana li lon nena suli ale (ona li suli tan jan mute ante). jan Sam li lon nena lili ale (ona li lili tan jan Kim, jan Kim li lili tan jan Pen, jan Pen li lili tan jan Ana).
pini la: jan Ana li suli ale. jan Sam li lili ale.
pali tu:
mi lukin e nanpa: nanpa wan li luka luka luka tu (17). nanpa tu li mute tu wan (23). mi pali e nanpa wan kepeken nanpa tu lon nasin pali suli (mute la mute). mi lukin e suli pi nanpa sin: ona li ale ale ale mute mute mute mute luka luka wan.
pini la: nanpa sin li ale ale ale mute mute mute mute luka luka wan (391).
pali tu wan:
mi lukin e nimi "strawberry" lon sitelen: s, t, r, a, w, b, e, r, r, y. sitelen "r" li lon poka "st" (wan), li lon insa "berry" tu (tu). mi pana e ale: wan en tu li tu wan.
pini la: sitelen "r" li lon nimi ni tu wan (3).
pali tu tu:
mi pali e ilo kepeken toki Python:
```python
def sum_even(nums):
return sum(n for n in nums if n % 2 == 0)
```
mi pana e poki [1,2,3,4,5,6] tawa ilo ni. nanpa tu, nanpa tu tu, nanpa tu tu tu li lon poki (ale li nanpa sama tu). ale pi ni li luka luka tu.
pini la: sum_even lon poki [1,2,3,4,5,6] li pana e luka luka tu (12).
pali luka:
telo suwi li ken lon tenpo suli mute tan ni: ona li jo e wawa nasa e telo lili, ni li lawa e ijo lili ike tan kama lon ona, tan ni jan sona lon ma Isipi li lukin e poki telo suwi lon tomo moli pi tenpo suli mute, taso ona li moku pona lon tenpo ni.
pini la: telo suwi li ken ala pakala tan wawa nasa e telo lili insa ona, li moku pona lon tenpo suli mute, sama poki lon tomo moli pi ma Isipi.
pali luka wan:
mun li suli li walo li lon sewi pimeja.
soweli li lon ma, li mu tawa mun.
pimeja li ale, taso mun li pali e suno.
soweli li pilin pona tan mun, li tawa mute.
pini la:
mun li suli li walo li lon sewi pimeja.
soweli li lon ma, li mu tawa mun.
pimeja li ale, taso mun li pali e suno.
soweli li pilin pona tan mun, li tawa mute.jan Ana li suli mute la ona li suli ala suli seme la jan Ben. jan Ben li suli tan jan Kim. jan Sam li lili tan jan Kim. ni li pana e nasin: Ana li suli nanpa wan, Ben li suli nanpa tu, Kim li suli nanpa tu wan, Sam li lili nanpa wan. mi sona e ni: jan Ana li suli mute, jan Sam li lili mute.
RÉPONSE 1 : Ana est la plus grande, Sam est le plus petit.
mi pali e nanpa: luka luka tu (17) li ki nanpa luka tu wan (23). mi wile alasa e nanpa mute. 17 x 23 = 17 x 20 + 17 x 3 = 340 + 51 = 391.
RÉPONSE 2 : 391.
mi lukin e nimi "strawberry" lili wan lili wan: s-t-r-a-w-b-e-r-r-y. mi alasa e nimi "r": nanpa wan lon poka "st", nanpa tu lon poka "be", nanpa tu wan lon poka "er" ante. mi lukin sin: r lon "str", r lon "ber", r lon "rry" - mi nanpa e ale: wan, tu, tu wan la ale li nanpa tu wan (3).
RÉPONSE 3 : La lettre « r » apparaît 3 fois.
mi wile pali e nasin lipu Python. nasin li ni: pali e nimi sum_even(nums), ona li nanpa e mute lon nums tan ni: mute ale li suli tu (pali "even"). mi pana e nasin: sum(n for n in nums if n % 2 == 0). mi lukin e kama: nums=[1,2,3,4,5,6], nanpa suli tu li 2,4,6, kama li 12.
RÉPONSE 4 :
```python
def sum_even(nums):
return sum(n for n in nums if n % 2 == 0)
```
sum_even([1,2,3,4,5,6]) retourne 12.
mi lukin e toki pi telo kili (honey) : ona li telo pona tan ni li lon tenpo suli ala pakala. jan kule li lukin e poki telo kili lon tomo moli pi ma Ijipito, ona li tenpo mute (suli tu wan mute) e sike (3000), taso ona li ken moku lon tenpo ni. tan ni mute telo li lili e nasin acide, bakteria li ken ala kama.
RÉPONSE 5 : Le miel ne se gâte quasiment jamais grâce à sa faible teneur en eau et à son acidité, ce qui explique que des pots vieux de plus de 3000 ans retrouvés dans des tombes égyptiennes soient encore comestibles.
mi wile pali e toki musi lili (pali "poem") lon toki Falansi, ona li toki e mun e soweli lupu (wolf). mi pilin e mun li lon poka lupu, tenpo pimeja, ni li nasin musi. mi pali e nasin luka (4 lines).
RÉPONSE 6 : La lune blanche veille sur la nuit, / Le loup hurle, appel de l'infini, / Ombre argentée sur la forêt qui dort, / Deux âmes libres cherchant l'aurore.mi lukin e toki pi jan mute. jan Ana li suli ike jan Ben. jan Ben li suli ike jan Kim. jan Sam li lili ike jan Kim. tan ni la, jan Ana li suli nanpa wan lon kulupu ni, jan Sam li lili nanpa wan lon kulupu ni. mi sona e ni: jan Ana li suli mute, jan Sam li lili mute.
RÉPONSE 1 : Ana est la plus grande, Sam est le plus petit.
mi wile pali e nasin mute pi nanpa. mi lukin e nanpa tu wan, mi lukin e nanpa mute-luka-tu. mi pali e nasin "mute" (multiplication): mi pana e nanpa tu wan lon poka ona sama luka-tu-wan, mi pana e ale, mi kama jo e nanpa pini. mi kepeken pali sona mi (mi lawa e nasin nanpa lon poka mi), mi kama jo e nanpa pini pi wawa.
RÉPONSE 2 : 17 × 23 = 391.
mi lukin e nimi "strawberry" wan wan, lon lipu sona mi. mi alasa e sitelen "r" lon nimi ni. mi lukin e ni: sitelen wan (s), sitelen tu (t), sitelen "r" - ni li lon! mi lukin tawa, mi lukin e "r" tu (poka pini nimi), mute. mi lukin e "r" nanpa wan, tu, mute lon nimi.
RÉPONSE 3 : La lettre « r » apparaît 3 fois dans « strawberry ».
mi wile pali e nasin pi ilo Python. mi wile e nasin ni: mi lukin e nanpa ale lon lipu, mi alasa e nanpa pi "tu" (even), mi pana e ale ni. mi pali e nasin ni lon toki Python (toki ni li ken kepeken toki Inli, tan lawa pi nasin ni).
```python
def sum_even(nums):
return sum(n for n in nums if n % 2 == 0)
```
mi lukin e kulupu [wan, tu, mute, luka(4), luka(5), luka-wan(6)] — mi alasa e nanpa tu, mi alasa e nanpa luka(4), mi alasa e nanpa luka-wan(6). mi pana e ale: nanpa luka-tu (12).
RÉPONSE 4 : La fonction retourne la somme des nombres pairs ; sum_even([1,2,3,4,5,6]) renvoie 12.
mi lukin e toki pi telo suwi (honey). toki li pana e sona ni: telo suwi li ken lon tenpo suli mute, ona li lon supa moli (tomb) pi jan Isipi lon tenpo pini suli, ona li pona lon moku lon tenpo ni. tan seme? telo lon ona li lili, ona li jo e nasin acidité, ni li pana ala e ken tawa bakteria/mikro. mi wile pali e toki wan lili tan sona ni.
RÉPONSE 5 : Le miel se conserve indéfiniment sans se gâter car sa faible teneur en eau et son acidité empêchent la croissance des bactéries et micro-organismes, comme le prouve du miel vieux de plus de 3000 ans retrouvé intact dans des tombes égyptiennes.
mi wile pali e toki musi lili (poem) lon toki Kanse, pi mun (moon) en soweli walo pi mun (wolf). mi wile e nasin: linja luka (4 lines), toki li pilin sama pimeja, mun, kalama soweli. mi pali e toki ni lon toki Kanse, tan wile pi jan lawa.
RÉPONSE 6 : Sous la lune pâle et son halo d'argent, / Un loup solitaire hurle au vent, / Son chant se perd dans la nuit sans fin, / Gardien silencieux du ciel lointain.wan: jan Ana li suli mute li lon poka pi jan Ben. jan Ben li suli lon poka pi jan Kim. jan Sam li lili lon poka pi jan Kim. tan ni: jan Ana li suli ale, jan Sam li lili ale — pi ma la Sam li lili tan Kim, Kim li lili tan Ben, Ben li lili tan Ana.
RÉPONSE 1 : Ana est la plus grande, et Sam est le plus petit.
tu: mi wile pali e nanpa. luka luka luka luka (mute nanpa: wan luka mute) li nanpa tu wan; nanpa tu wan li nanpa mute. mi kepeken nasin pi nanpa mute mute: nanpa wan luka mute li nanpa tu wan, nanpa tu wan li kalama tu mute nanpa wan. suli nanpa: nanpa wan luka mute (nanpa tu wan) mute nanpa tu mute (nanpa tu wan wan). pana nanpa: nanpa wan mute wan.
RÉPONSE 2 : 17 × 23 = 391.
tu wan: nimi "strawberry" li kepeken sitelen. mi lukin e sitelen ale lon nimi ni: s, t, r, a, w, b, e, r, r, y. sitelen "r" li lon: nanpa tu, nanpa luka, nanpa luka wan. ni li nanpa mute.
RÉPONSE 3 : La lettre « r » apparaît 3 fois dans « strawberry ».
tu tu: mi wile pali e nasin lipu ilo. nasin ni li lukin e nanpa ale lon lipu, li nanpa wan taso pi nanpa tu (parity), li pana e suli pi nanpa ni. mi pali e nasin, taso mi toki e ona kepeken toki Elena (Python) tan wile.
```python
def sum_even(nums):
return sum(n for n in nums if n % 2 == 0)
```
RÉPONSE 4 : La fonction renvoie 12 pour sum_even([1,2,3,4,5,6]).
luka: toki li pana e sona pi telo suwi. telo suwi li ken lon suli tenpo mute mute ali, li lon poki lon supa pi jan Isipi lon tenpo pini (nanpa mute suli, sike tu wan), taso ona li moku pona. tan ni: telo suwi li jo e telo lili li jo e nasa (acidité), li pakala ala e bakteria.
RÉPONSE 5 : Le miel ne se gâte quasiment jamais car sa faible teneur en eau et son acidité empêchent les bactéries de s'y développer, comme le prouvent des pots vieux de plus de 3000 ans retrouvés intacts dans des tombes égyptiennes.
luka wan: mi wile pali e toki lili pi mun en wolf (soweli lupi). mi pilin e poki toki mute: mun li lon sewi, soweli li kalama lon ma, tan ni mi toki e ona kepeken luka wan lipu.
RÉPONSE 6 :
La lune veille, blanche et sereine,
Le loup hurle au fond de la plaine,
Son ombre glisse sur la neige,
Fidèle à la nuit qui l'assiège.jan Ana li suli tawa jan Ben. jan Ben li suli tawa jan Kim. jan Sam li lili tawa jan Kim taso ona li lili tawa jan Ben en jan Ana pi sama. tan ni la jan Ana li jan suli nanpa wan, jan Sam li jan lili nanpa wan.
RÉPONSE 1 : La personne la plus grande est Ana, la plus petite est Sam.
mi wile pali e nanpa mute. nanpa wan li nanpa lili la nanpa tu li nanpa suli. mi pali e ni: mi kepeken poki nanpa lon sitelen matematika, mi jo e pana pona. mi pali e nasin "multiplication" kepeken nanpa lili pi nasin classique, mi kama jo e nanpa pona.
RÉPONSE 2 : 17 × 23 = 391.
mi lukin e nimi "strawberry" sitelen li sitelen. mi alasa e sitelen "r" lon insa nimi. sitelen li: s, t, r, a, w, b, e, r, r, y. mi lukin e sitelen "r" mute: nanpa wan, nanpa tu, nanpa tu wan (poka). mi kama sona e nanpa: sitelen "r" li lon nanpa mute — wan, tu, mute — ona li nanpa toki "tu wan" (namba: tu+wan).
RÉPONSE 3 : La lettre « r » apparaît 3 fois dans « strawberry ».
mi wile pali e ilo pali (code) lon toki Python. ni li ken kepeken toki Python tawa insa lipu code, taso pilin sona mi li toki pona taso. mi pali e nasin: ilo li kama jo e lipu nanpa "nums", ona li alasa e nanpa lili ale kepeken "modulo tu li nanpa ala", ona li pana e suma pi nanpa lili ni.
```python
def sum_even(nums):
return sum(n for n in nums if n % 2 == 0)
```
mi pali e ni lon nasin toki: lipu [wan, tu, mute, ale, luka, luka+wan] la nanpa lili lon insa li: tu, ale (namba nanpa: tu, mute, luka+wan taso ni li nanpa suli). suma pi nanpa lili li kama nanpa "luka tu" (namba: sepe).
RÉPONSE 4 : La fonction retourne 12 pour sum_even([1,2,3,4,5,6]).
mi lukin e toki pi telo pona (honey). toki li pana e sona: telo pona li ike ala lon tenpo suli, jan pi lukin ma (archéologue) li lukin e poki telo pona lon tomo moli (tomb) Ejipito, ona li suli lon tenpo mute (wan tu luka mute sike... suli mute) taso ona li pona moku lon tenpo ni. tan seme? telo lili en akiti li lawa e ni: kiwen lili (bacteria) li ken ala kama lon insa.
RÉPONSE 5 : Le miel ne se périme jamais car sa faible teneur en eau et son acidité empêchent la prolifération des bactéries, comme le montrent des pots vieux de plus de 3000 ans retrouvés intacts dans des tombes égyptiennes.
mi wile pali e toki musi (poem) pi mun en soweli (wolf). toki ni li ken lon toki Pansa (French) tan wile mi. mi pilin e mun li suli lon poka pimeja, soweli li kalama lon insa pimeja, ona li wile mun.
RÉPONSE 6 : La lune se lève, blanche et pâle,/ Le loup hurle sous son voile,/ Dans la nuit froide et sans étoile,/ Il chante un chant qui n'a pas d'égal.